Cakkavattisutta

Attadīpasaraṇatā

p. 48 80. Evaṁ me sutaṁ–ekaṁ samayaṁ Bhagavā Magadhesu viharati Mātulāyaṁ. Tatra kho Bhagavā bhikkhū āmantesi “bhikkhavo”ti. Bhaddanteti te bhikkhū Bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca “attadīpā bhikkhave viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca pana bhikkhave bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo. Idha bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Vedanāsu vedanānupassī -pa-. Citte cittānupassī -pa-. Dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā veneyya loke abhijjhādomanassaṁ. Evaṁ kho bhikkhave bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo. Gocare bhikkhave caratha sake pettike visaye. Gocare bhikkhave carataṁ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṁ, na lacchati māro ārammaṇaṁ¹. Kusalānaṁ bhikkhave dhammānaṁ samādānahetu evamidaṁ puññaṁ pavaḍḍhati.

Daḷhanemicakkavattirājā

81. Bhūtapubbaṁ bhikkhave rājā Daḷhanemi nāma ahosi cakkavattī² dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni ahesuṁ. Seyyathidaṁ, cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ. Parosahassaṁ kho panassa puttā ahesuṁ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā, so imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena³ abhivijiya ajjhāvasi.

p. 49 82. Atha kho bhikkhave rājā Daḷhanemi bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena aññataraṁ purisaṁ āmantesi “yadā tvaṁ ambho purisa passeyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, atha me āroceyyāsī”ti. “Evaṁ devā”ti kho bhikkhave so puriso rañño Daḷhanemissa paccassosi. Addasā kho bhikkhave so puriso bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, disvāna yena rājā Daḷhanemi tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā rājānaṁ Daḷhanemiṁ etadavoca “yagghe deva jāneyyāsi, dibbaṁ te cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutan”ti. Atha kho bhikkhave rājā Daḷhanemi jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā¹ etadavoca “dibbaṁ kira me tāta kumāra cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ. Sutaṁ kho pana metaṁ ‘yassa rañño cakkavattissa dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkati ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṁ jīvitabbaṁ hotī’ti. Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayodāni me dibbe kāme pariyesituṁ. Ehi tvaṁ tāta kumāra imaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ paṭipajja, ahaṁ pana kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī”ti.

83. Atha kho bhikkhave rājā Daḷhanemi jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, sattāhapabbajite kho pana bhikkhave rājisimhi dibbaṁ cakkaratanaṁ antaradhāyi. Atha kho bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto² tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca “yagghe deva jāneyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan”ti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṁvedesi. So yena rājisi tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā rājisiṁ etadavoca “yagghe deva jāneyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan”ti. Evaṁ vutte bhikkhave rājisi rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca “mā kho tvaṁ tāta dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā anattamanatañca paṭisaṁvedesi, na hi te tāta dibbaṁ cakkaratanaṁ pettikaṁ dāyajjaṁ, iṅgha tvaṁ tāta ariye cakkavattivatte vattāhi. Ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati, yaṁ te ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa¹ uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavissati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūran”ti.

Cakkavatti-ariyavatta

p. 50 84. Katamaṁ pana taṁ deva ariyaṁ cakkavattivattanti. Tena hi tvaṁ tāta dhammaṁyeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto² dhammaṁ mānento dhammaṁ pūjento dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahassu antojanasmiṁ balakāyasmiṁ khattiyesu anuyantesu³ brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu. Mā ca te tāta vijite adhammakāro pavattittha. Ye ca te tāta vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi⁴. Ye ca te tāta vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṁ damenti, ekamattānaṁ samenti, ekamattānaṁ parinibbāpenti. Te kālena kālaṁ upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi pariggaṇheyyāsi “kiṁ bhante kusalaṁ kiṁ akusalaṁ, kiṁ sāvajjaṁ kiṁ anavajjaṁ, kiṁ sevitabbaṁ kiṁ na sevitabbaṁ, kiṁ me karīyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya assa, kiṁ vā pana me karīyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya assā”ti. Tesaṁ sutvā yaṁ akusalaṁ taṁ abhinivajjeyyāsi, yaṁ kusalaṁ taṁ samādāya vatteyyāsi. Idaṁ kho tāta taṁ ariyaṁ cakkavattivattanti.

Cakkaratanapātubhāva

85. “Evaṁ devā”ti kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye cakkavattivatte⁵ vatti. Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pāturahosi sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ. Disvāna rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi “sutaṁ kho pana metaṁ ‘yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ, so hoti rājā cakkavattī’ti, assaṁ nu kho ahaṁ rājā cakkavattī”ti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vāmena hatthena bhiṅkāraṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṁ abbhukkiri “pavattatu bhavaṁ cakkaratanaṁ, abhivijinātu bhavaṁ cakkaratanan”ti. Atha kho taṁ bhikkhave cakkaratanaṁ puratthimaṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana bhikkhave padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu “ehi kho mahārāja, svāgataṁ te¹ mahārāja, sakaṁ te mahārāja, anusāsa mahārājā”ti. Rājā cakkavattī evamāha “pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā”ti. Ye kho pana bhikkhave puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā² ahesuṁ.

p. 51 86. Atha kho taṁ bhikkhave cakkaratanaṁ puratthimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā³ paccuttaritvā dakkhiṇaṁ disaṁ pavatti -pa- dakkhiṇaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana bhikkhave padese dibbaṁ cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu “ehi kho mahārāja, svāgataṁ te mahārāja, sakaṁ te mahārāja, anusāsa mahārājā”ti. Rājā cakkavattī evamāha “pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā”ti. Ye kho pana bhikkhave pacchimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṁ.

p. 52 87. Atha kho taṁ bhikkhave cakkaratanaṁ pacchimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana bhikkhave padese dibbaṁ cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu “ehi kho mahārāja, svāgataṁ te mahārāja, sakaṁ te mahārāja, anusāsa mahārājā”ti. Rājā cakkavattī evamāha “pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā”ti. Ye kho pana bhikkhave uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṁ. Atha kho taṁ bhikkhave cakkaratanaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ abhivijinitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe¹ akkhāhataṁ maññe aṭṭhāsi rañño cakkavattissa antepuraṁ upasobhayamānaṁ.

Dutiyādicakkavattikathā

88. Dutiyopi kho bhikkhave rājā cakkavattī -pa-. Tatiyopi kho bhikkhave rājā cakkavattī. Catutthopi kho bhikkhave rājā cakkavattī. Pañcamopi kho bhikkhave rājā cakkavattī. Chaṭṭhopi kho bhikkhave rājā cakkavattī. Sattamopi kho bhikkhave rājā cakkavattī bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena aññataraṁ purisaṁ āmantesi “yadā tvaṁ ambho purisa passeyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, atha me āroceyyāsī”ti. “Evaṁ devā”ti kho bhikkhave so puriso rañño cakkavattissa paccassosi. Addasā kho bhikkhave so puriso bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā rājānaṁ cakkavattiṁ etadavoca “yagghe deva jāneyyāsi, dibbaṁ te cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutan”ti.

p. 53 89. Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā etadavoca “dibbaṁ kira me tāta kumāra cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, sutaṁ kho pana metaṁ ‘yassa rañño cakkavattissa dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkati, ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṁ jīvitabbaṁ hotī’ti, bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayodāni me dibbe kāme pariyesituṁ, ehi tvaṁ tāta kumāra imaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ paṭipajja, ahaṁ pana kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī”ti. Atha kho bhikkhave rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji. Sattāhapabbajite kho pana bhikkhave rājisimhi dibbaṁ cakkaratanaṁ antaradhāyi.

90. Atha kho bhikkhave aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca “yagghe deva jāneyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan”ti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṁvedesi, no ca kho rājisiṁ upasaṅkamitvā ariyaṁ cakkavattivattaṁ pucchi, so samateneva sudaṁ janapadaṁ pasāsati, tassa samatena janapadaṁ pasāsato pubbenāparaṁ janapadā na pabbanti, yathā taṁ pubbakānaṁ rājūnaṁ ariye cakkavattivatte vattamānānaṁ. Atha kho bhikkhave amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino sannipatitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavocuṁ “na kho te deva samatena sudaṁ janapadaṁ pasāsato pubbenāparaṁ janapadā pabbanti, yathā taṁ pubbakānaṁ rājūnaṁ ariye cakkavattivatte vattamānānaṁ, saṁvijjanti kho te deva vijite amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino mayañceva aññe ca¹ ye mayaṁ ariyaṁ cakkavattivattaṁ dhārema, iṅgha tvaṁ deva amhe ariyaṁ cakkavattivattaṁ puccha, tassa te mayaṁ ariyaṁ cakkavattivattaṁ puṭṭhā byākarissāmā”ti.

Āyuvaṇṇādiparihānikathā

p. 54 91. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto amacce pārisajje gaṇakamahāmatte anīkaṭṭhe dovārike mantassājīvino sannipātetvā ariyaṁ cakkavattivattaṁ pucchi. Tassa te ariyaṁ cakkavattivattaṁ puṭṭhā byākariṁsu. Tesaṁ sutvā dhammikañhi kho rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahi, no ca kho adhanānaṁ dhanamanuppadāsi. Adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṁ gate aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi. Tamenaṁ aggahesuṁ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ “ayaṁ deva puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti. Evaṁ vutte bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca “saccaṁ kira tvaṁ ambho purisa paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti². Saccaṁ devāti. Kiṁ kāraṇāti. Na hi deva jīvāmīti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi “iminā tvaṁ ambho purisa dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu³ uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpehi sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikan”ti. “Evaṁ devā”ti kho bhikkhave so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi. Aññataropi kho bhikkhave puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi. Tamenaṁ aggahesuṁ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ “ayaṁ deva puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti. Evaṁ vutte bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca “Saccaṁ kira tvaṁ ambho purisa paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti. Saccaṁ devāti. Kiṁ kāraṇāti. Na hi deva jīvāmīti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi “iminā tvaṁ ambho purasa dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpehi sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikan”ti. “Evaṁ devā”ti kho bhikkhave so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.

p. 55 92. Assosuṁ kho bhikkhave manussā “ye kira bho paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, tesaṁ rājā dhanamanuppadetī”ti, sutvāna tesaṁ etadahosi “yaṁnūna mayaṁpi paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyeyyāmā”ti. Atha kho bhikkhave aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi. Tamenaṁ aggahesuṁ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ “ayaṁ deva puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti. Evaṁ vutte bhikkhave rājā khattiyo muddābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca “saccaṁ kira tvaṁ ambho purisa paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti. Saccaṁ devāti. Kiṁ kāraṇāti. Na hi deva jīvāmīti. Atha kho bhikkhave rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi “sace kho ahaṁ yo yo paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyissati, tassa tassa dhanamanuppadassāmi, evamidaṁ adinnādānaṁ pavaḍḍhissati, yaṁnūnāhaṁ imaṁ purisaṁ sunisedhaṁ nisedheyyaṁ, mūlaghaccaṁ¹ kareyyaṁ, sīsamassa chindeyyan”ti. Atha kho bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto purise āṇāpesi “tena hi bhaṇe imaṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ² gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṁ nisedhetha, mūlaghaccaṁ karotha, sīsamassa chindathā”ti. “Evaṁ devā”ti kho bhikkhave te purisā rañño khattiyassa muddhābhisittassa paṭissutvā taṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghaṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṁ nisedhesuṁ, mūlaghaccaṁ akaṁsu, sīsamassa chindiṁsu.

p. 56 93. Assosuṁ kho bhikkhave manussā “ye kira bho paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, te rājā sunisedhaṁ nisedheti, mūlaghaccaṁ karoti, sīsāni tesaṁ chindatī”ti, sutvāna tesaṁ etadahosi “yaṁnūna mayaṁpi tiṇhāni satthāni kārāpessāma, tiṇhāni satthāni kārāpetvā yesaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyissāma, te sunisedhaṁ nisedhessāma, mūlaghaccaṁ karissāma, sīsāni tesaṁ chindissāmā”ti. Te tiṇhāni satthāni kārāpesuṁ, tiṇhāni satthāni kārāpetvā gāmaghātaṁpi upakkamiṁsu kātuṁ, nigamaghātaṁpi upakkamiṁsu kātuṁ, nagaraghātaṁpi upakkamiṁsu kātuṁ, panthaduhanaṁpi¹ upakkamiṁsu kātuṁ, yesaṁ te adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, te sunisedhaṁ nisedhenti, mūlaghaccaṁ karonti, sīsāni tesaṁ chindanti.

94. Iti kho bhikkhave adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi, satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ asītivassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassasahassāyukā puttā ahesuṁ. Cattārīsavassasahassāyukesu bhikkhave manussesu aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi. Tamenaṁ aggahesuṁ. Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ “ayaṁ deva puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti. Evaṁ vutte bhikkhave rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca “saccaṁ kira tvaṁ ambho purisa paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti. “Na hi devā”ti sampajānamusā abhāsi.

p. 57 95. Iti kho bhikkhave adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi, satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ cattārīsavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassasahassāyukā puttā ahesuṁ. Vīsativassasahassāyukesu bhikkhave manussesu aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi. Tamenaṁ aññataro puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa ārocesi “itthannāmo deva puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī”ti pesuññamakāsi.

96. Iti kho bhikkhave adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi, satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṁ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi, pisuṇāya vācāya vepullaṁ gatāya tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ vīsativassasahassāyukānaṁ manussānaṁ dasavassasahassāyukā puttā ahesuṁ. Dasavassasahassāyukesu bhikkhave manussesu ekidaṁ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṁ sattā dubbaṇṇā. Tattha ye te sattā dubbaṇṇā, te vaṇṇavante satte abhijjhāyantā paresaṁ dāresu cārittaṁ āpajjiṁsu.

97. Iti kho bhikkhave adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṁ gate -pa- kāmesumicchācāro vepullamagamāsi, kāmesumicchācāre vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ dasavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ pañcavassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

p. 58 98. Pañcavassasahassāyukesu bhikkhave manussesu dve dhammā vepullamagamaṁsu, pharusāvācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ pañcavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ appekacce aḍḍhateyyavassasahassāyukā, appekacce dvevassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

99. Aḍḍhateyyavassasahassāyukesu bhikkhave manussesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṁsu, abhijjhābyāpādesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ aḍḍhateyyavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

100. Vassasahassāyukesu bhikkhave manussesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi, micchādiṭṭhiyā vepullaṁ gatāya tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ vassasahassāyukānaṁ manussānaṁ pañcavassasatāyukā puttā ahesuṁ.

101. Pañcavassasatāyukesu bhikkhave manussesu tayo dhammā vepullamagamaṁsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ pañcavassasatāyukānaṁ manussānaṁ appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā, appekacce dvevassasatāyukā puttā ahesuṁ. Aḍḍhateyyavassasatāyukesu bhikkhave manussesu ime dhammā vepullamagamaṁsu, amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā.

p. 59 102. Iti kho bhikkhave adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi. Adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi. Pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi. Musāvāde vepullaṁ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi. Pisuṇāya vācāya vepullaṁ gatāya kāmesumicchācāro vepullamagamāsi. Kāmesumicchācāre vepullaṁ gate dve dhammā vepullamagamaṁsu, pharusā vācā samphappalāpo ca. Dvīsu dhammesu vepullaṁ gatesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṁsu. Abhijjhābyāpādesu vepullaṁ gatesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi. Micchādiṭṭhiyā vepullaṁ gatāya tayo dhammā vepullamagamaṁsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo. Tīsu dhammesu vepullaṁ gatesu ime dhammā vepullamagamaṁsu, amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā. Imesu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi. Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ aḍḍhateyyavassasatāyukānaṁ manussānaṁ vassasatāyukā puttā ahesuṁ.

Dasavassāyukasamaya

103. Bhavissati bhikkhave so samayo, yaṁ imesaṁ manussānaṁ dasavassāyukā puttā bhavissanti. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu pañcavassikā¹ kumārikā alaṁpateyyā bhavissanti. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu imāni rasāni antaradhāyissanti, seyyathidaṁ, sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ loṇaṁ. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu kudrūsako aggaṁ bhojanānaṁ² bhavissati, seyyathāpi bhikkhave etarahi sālimaṁsodano aggaṁ bhojanānaṁ, evameva kho bhikkhave dasavassāyukesu manussesu kudrūsako aggaṁ bhojanānaṁ bhavissati. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu dasa kusalakammapathā sabbena sabbaṁ antaradhāyissanti, dasa akusalakammapathā atibyādippissanti³. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu kusalantipi na bhavissati, kuto pana kusalassa kārako. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṁsā ca, seyyathāpi bhikkhave etarahi matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino pujjā ca pāsaṁsā ca, evameva kho bhikkhave dasavassāyukesu manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṁsā ca. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu na bhavissati mātāti vā mātucchāti vā mātulānīti vā ācariyabhariyāti vā garūnaṁ dārāti vā, sambhedaṁ loko gamissati yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā¹. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu tesaṁ sattānaṁ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari, pitupi puttamhi puttassapi pitari, bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ. Seyyathāpi bhikkhave māgavikassa migaṁ disvā tibbo āghāto paccupaṭṭhito hoti tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ, evameva kho bhikkhave dasavassāyukesu manussesu tesaṁ sattānaṁ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ. Mātupi puttamhi puttassapi mātari, pitupi puttamhi puttassapi pitari, bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.

p. 60 104. Dasavassāyukesu bhikkhave manussesu sattāhaṁ satthantarakappo bhavissati. Te aññamaññamhi migasaññaṁ paṭilabhissanti. Tesaṁ tiṇhāni satthāni hatthesu pātubhavissanti. Te tiṇhena satthena “esa migo esa migo”ti aññamaññaṁ jīvitā voropessanti. Atha kho tesaṁ bhikkhave sattānaṁ ekaccānaṁ evaṁ bhavissati “mā ca mayaṁ kañci¹, mā ca amhe koci, yaṁnūna mayaṁ tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā rukkhagahanaṁ vā nadīviduggaṁ vā pabbatavisamaṁ vā pavisitvā vanamūlaphalāhārā yāpeyyāmā”ti. Te tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā rukkhagahanaṁ vā nadīviduggaṁ vā pabbatavisamaṁ vā² pavisitvā sattāhaṁ vanamūlaphalāhārā yāpessanti. Te tassa sattāhassa accayena tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā nadīviduggā pabbatavisamā nikkhamitvā aññamaññaṁ āliṅgitvā sabhāgāyissanti samassāsissanti “diṭṭhā bho sattā jīvasi, diṭṭhā bho sattā jīvasī”ti.

Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā

p. 61 105. Atha kho tesaṁ bhikkhave sattānaṁ evaṁ bhavissati “mayaṁ kho akusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu evarūpaṁ āyataṁ ñātikkhayaṁ pattā, yaṁnūna mayaṁ kusalaṁ kareyyāma, kiṁ kusalaṁ kareyyāma, yaṁnūna mayaṁ pāṇātipātā virameyyāma, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vatteyyāmā”ti. Te pāṇātipātā viramissanti, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vattissanti. Te kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṁ āyunāpi vaḍḍhamānānaṁ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṁ dasavassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassāyukā puttā bhavissanti. Atha kho tesaṁ bhikkhave sattānaṁ evaṁ bhavissati “mayaṁ kho kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma, yaṁnūna mayaṁ bhiyyoso mattāya kusalaṁ kareyyāma, kiṁ kusalaṁ kareyyāma, yaṁnūna mayaṁ adinnādānā virameyyāma. Kāmesumicchācārā virameyyāma. Musāvādā virameyyāma. Pisuṇāya vācāya virameyyāma. Pharusāya vācāya virameyyāma. Samphappalāpā virameyyāma. Abhijjhaṁ pajaheyyāma. Byāpādaṁ pajaheyyāma. Micchādiṭṭhiṁ pajaheyyāma. Tayo dhamme pajaheyyāma, adhammarāgaṁ visamalobhaṁ micchādhammaṁ. Yaṁnūna mayaṁ matteyyā assāma petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vatteyyāmā”ti. Te matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vattissanti. Te kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti. Tesaṁ āyunāpi vaḍḍhamānānaṁ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṁ vīsativassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassāyukā puttā bhavissanti. Cattārīsavassāyukānaṁ manussānaṁ asītivassāyukā puttā bhavissanti. Asītivassāyukānaṁ manussānaṁ saṭṭhivassasatāyukā puttā bhavissanti. Saṭṭhivassāsatāyukānaṁ manussānaṁ vīsati-tivassasatāyukā puttā bhavissanti. Vīsati-tivassasatāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsa- chabbassasatāyukā puttā bhavissanti. Cattārīsa-chabbassasatāyukānaṁ manussānaṁ dvevassasahassāyukā puttā bhavissanti. Dvevassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārivassasahassāyukā puttā bhavissanti. Cattārivassasahassāyukānaṁ manussānaṁ aṭṭhavassasahassāyukā puttā bhavissanti. Aṭṭhavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassasahassāyukā puttā bhavissanti. Vīsativassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassasahassāyukā puttā bhavissanti. Cattārīsavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ asītivassasahassāyukā puttā bhavissanti. Asītivassa-sahassāyukesu bhikkhave manussesu pañcavassasatikā kumārikā alaṁpateyyā bhavissanti.

Saṅkharāja-uppatti

p. 62 106. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave manussesu tayo ābādhā bhavissanti, icchā anasanaṁ jarā. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave manussesu ayaṁ Jambudīpo iddho ceva bhavissati phīto ca, kukkuṭasampātikā gāmanigamarājadhāniyo¹. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave manussesu ayaṁ Jambudīpo avīci maññe phuṭo bhavissati manussehi, seyyathāpi naḷavanaṁ vā saravanaṁ² vā. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave manussesu ayaṁ Bārāṇasī Ketumatī nāma rājadhānī bhavissati iddhā ceva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave manussesu imasmiṁ Jambudīpe caturāsīti nagarasahassāni bhavissanti Ketumatīrājadhānīpamukhāni. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave manussesu Ketumatiyā rājadhāniyā Saṅkho nāma rājā uppajjissati cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavissanti, seyyathidaṁ, cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ. Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā, so imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasissati.

Metteyyabuddhuppāda

p. 63 107. Asītivassasahassāyukesu bhikkhave manussesu Metteyyo nāma Bhagavā loke uppajjissati Arahaṁ Sammāsambuddho Vijjācaraṇasampanno Sugato Lokavidū Anuttaro purisadammasārathi Satthā devamanussānaṁ Buddho Bhagavā seyyathāpāhametarahi loke uppanno Arahaṁ Sammāsambuddho Vijjācaraṇasampanno Sugato Lokavidū Anuttaro purisadammasārathi Satthā devamanussānaṁ Buddho Bhagavā. So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedessati, seyyathāpāhametarahi imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedemi. So dhammaṁ desessati ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessati, seyyathāpāhametarahi dhammaṁ desemi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsemi. So anekasahassaṁ¹ bhikkhusaṁghaṁ pariharissati, seyyathāpāhametarahi anekasataṁ bhikkhusaṁghaṁ pariharāmi.

108. Atha kho bhikkhave Saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā Mahāpanādena kārāpito, taṁ yūpaṁ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṁ datvā vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ dānaṁ datvā Metteyyassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa santike kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati. So evaṁ pabbajito samāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati.

p. 64 109. Attadīpā bhikkhave viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā. Kathañca bhikkhave bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo. Idha bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Vedanāsu vedanānupassī -pa-. Citte cittānupassī -pa-. Dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Evaṁ kho bhikkhave bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.

Bhikkhuno-āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā

110. Gocare bhikkhave caratha sake pettike visaye. Gocare bhikkhave carantā sake pettike visaye āyunāvi vaḍḍhissatha, vaṇṇenapi vaḍḍhissatha, sukhenapi vaḍḍhissatha, bhogenapi vaḍḍhissatha, balenapi vaḍḍhissatha. Kiñca bhikkhave bhikkhuno āyusmiṁ. Idha bhikkhave bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti. So imesaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā. Idaṁ kho bhikkhave bhikkhuno āyusmiṁ. Kiñca bhikkhave bhikkhuno vaṇṇasmiṁ. Idha bhikkhave bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Idaṁ kho bhikkhave bhikkhuno vaṇṇasmiṁ. Kiñca bhikkhave bhikkhuno sukhasmiṁ. Idha bhikkhave bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṁ vūpasamā -pa- dutiyaṁ jhānaṁ. Tatiyaṁ jhānaṁ. Catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati. Idaṁ kho bhikkhave bhikkhuno sukhasmiṁ. Kiñca bhikkhave bhikkhuno bhogasmiṁ. Idha bhikkhave bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Karuṇāsahagatena cetasā -pa-. Muditāsahagatena cetasā -pa-. Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Idaṁ kho bhikkhave bhikkhuno bhogasmiṁ. Kiñca bhikkhave bhikkhuno balasmiṁ. Idha bhikkhave bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññavimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṁ kho bhikkhave bhikkhuno balasmiṁ. Nāhaṁ bhikkhave aññaṁ ekabalaṁpi samanupassāmi, yaṁ evaṁ duppasahaṁ, yathayidaṁ bhikkhave mārabalaṁ. Kusalānaṁ bhikkhave dhammānaṁ samādānahetu evamidaṁ puññaṁ pavaḍḍhatīti. Idamavoca Bhagavā. Attamanā te bhikkhū Bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.